Instytut

Sprawiedliwi wśród Narodów Świata to osoby nie żydowskiego pochodzenia, które bezinteresownie, narażając życie, wolność lub stanowisko, udzielały pomocy Żydom podczas II wojny światowej. Tytuł Sprawiedliwego przyznawany jest od 1963 roku przez państwo Izrael Ratującym z całego świata. Jest to najwyższe cywilne odznaczenie państwowe tego kraju

(więcej…)

Można na wiele sposobów pokazać ogrom nieszczęścia, jakie niesie ze sobą każda wojna. Napisano na ten temat wiele książek, nakręcono filmy, reportaże, dokumenty. Stworzono pomniki, wmurowano tablice pamiątkowe, namalowano obrazy i napisano mnóstwo wierszy. Każda z wymienionych dziedzin sztuki rządzi się swoimi prawami i we właściwy dla siebie sposób pragnie przekazać wrażliwym Czytelnikom emocje, jakie budzi wojna i wszystko to, co się z nią wiąże. A to przede wszystkim niewyobrażalne ludzkie cierpienie fizyczne, psychiczne i moralne, ból po stracie bliskich, odarcie z wartości i zaburzenie pojmowania dobra i zła w otaczającym świecie.

(więcej…)

W materiałach publikowanych w ramach działalności Społecznego Instytutu Dokumentowania Zbrodni Hitlerowskich w Lesie Warzyckim, pojawia się dość często nazwa budynku, w którym w czasie II wojny światowej mieściło się więzienie. Rzecz dotyczy jasielskiej „Bursy”, katowni gestapo, gdzie więziono, przesłuchiwano, torturowano i mordowano ludzi. Wielu z nich zostało rozstrzelanych w warzyckim lesie.  (więcej…)

Historia rozstrzelanego w lesie warzyckim Stanisława Gałuszki z Przybówki jest jedną z wielu, do której udało się Instytutowi dotrzeć i przybliżyć Czytelnikom wydarzenia, które rozegrały się w tym miejscu masowego mordu. Historia ta jest o tyle ciekawa, że to chyba jedyny przypadek bohatera zamordowanego w tym lesie, którego ciało zostało wydobyte z grobu i pochowane w Łączkach Jagiellońskich. Jego nazwiska nie ma na kamiennych tablicach stojących na cmentarzu.

(więcej…)

Ludzka pamięć koduje, przechowuje i odtwarza informacje o różnych życiowych doświadczeniach. Gdyby nie można było pamiętać wydarzeń z przeszłości, rozwój języka, relacji międzyludzkich ani tożsamości osobistej byłby niemożliwy.

(więcej…)

Jednym z najbardziej przerażających elementów codzienności okupacyjnej była ogromna i stale rosnąca sieć konfidentów współpracujących z niemieckimi służbami. Według danych z wiosny 1944 roku gestapo i niemiecka policja pomocnicza miały do dyspozycji około 60 tysięcy agentów, donosicieli i informatorów rozlokowanych na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Wśród nich znajdowali się zarówno Niemcy i folksdojcze, jaki i Polacy, Żydzi, Ukraińcy, Litwini czy Białorusini. Jedni współpracowali pod przymusem po brutalnych przesłuchaniach, inni za pieniądze, a jeszcze inni zgłaszali się dobrowolnie, widząc w donosicielstwie łatwy sposób na przetrwanie lub szybkie wzbogacenie się.

(więcej…)

Zwykło się mówić, że cierpienie uszlachetnia, że stajemy się bardziej wrażliwi na losy innych ludzi. Ma ono różne oblicza, różne są też jego powody. Jest nieodłącznym elementem działań wojennych, podczas których człowiek zadaje cierpienie drugiemu w imię chorych ideologii, po to, by zaspokoić ambicje, przypodobać się przełożonym, czy po to, by wzbudzać strach u innych.

(więcej…)

Zwykło się mówić, że człowiek żyje tak długo, jak długo trwa pamięć o nim. Wspomnienia, opowieści, fotografie sprawiają, że egzystencja człowieka nie kończy się w momencie jego fizycznej śmierci. To, jak zapiszemy się w pamięci potomnych, zależy w dużej mierze od naszych działań, relacji i wpływu, jaki wywarliśmy na innych. Każdy chciałby zostawić po sobie ślad.

(więcej…)

Czas płynie, a wspomnienia zostają…

Nieodłącznym elementem życia człowieka są wspomnienia. To swoistego rodzaju pomost, który łączy przeszłość z teraźniejszością i jest rodzajem refleksji nad doświadczeniami człowieka, które dokonały się w określonym miejscu i czasie. W pamięci zapisujemy subiektywne obrazy z przeszłości, które miały większy lub mniejszy wpływ na kształtowanie naszego życia.

(więcej…)

Czas tragedii kampanii wrześniowej, mrocznego okresu okupacji, wysiedleń, aresztowań, egzekucji, obozów koncentracyjnych, obowiązkowych kontyngentów, przechodzenia frontu, obecności Niemców i Sowietów skończył się jak zły sen, oddalił, ale nie odszedł. W rzeczywistości historycznej pozostanie już na zawsze nie po to, żeby rozrywać zabliźnione rany, ale po to, by ocalić od zapomnienia wspaniałe postawy i działania wielu ludzi, którzy wtedy, ponad swoje dobro, przedłożyli służbę Ojczyźnie.

(więcej…)