Społeczny Instytut Dokumentowania Zbrodni Hitlerowskich w Lesie Warzyckim

Publikujemy zdjęcia Zbigniewa Czekaja i wiersz Rafała Gacka.

Warzycki cmentarz ofiar terroru hitlerowskiego to jedna wielka mogiła, która skrywa prochy około 5000 ofiar. Są wśród nich znani ludzie z regionu, ale i setki anonimowych bohaterów tamtych dramatycznych czasów – przypadkowo schwytani podczas łapanek ludzie, aktywni działacze ruchu oporu, zwykli partyzanci; są też całe rodziny, które zaangażowały się w […]

Publikujemy kolejny fragment wspomnień Ludwika Ligary, pseudonim „Mały”, dotyczący jego działalności dywersyjnej. Opisaną przez Ludwika Ligarę akcję Gamrat prezentujemy również z perspektywy opisanej przez Łukasza Grzywacza – Świtalskiego w książce „Z walk na Podkarpaciu”.

Ludwik Ligara wstąpił w szeregi armii podziemnej w grudniu 1939 roku. Po złożeniu przysięgi przyjął pseudonim „Mały”. Na początku działalności konspiracyjnej był łącznikiem. Jako kurier i łącznik odbywał długie i ryzykowne podróże po terenie, załatwiając sprawy konspiracyjne. Pracował jako stolarz. Swój warsztat miał w Domu Ludowym w Warzycach.

[…] Nie sposób ustalić dziś dokładnej liczby ofiar. Gestapo, aby ukryć zbrodnie, przeprowadzało egzekucje zazwyczaj w godzinach wieczornych lub we wczesnych godzinach rannych. Często maskowano świeże mogiły, pokrywając je igliwiem, suchymi liśćmi lub darnią. […] Zapraszamy do zapoznania się z Wspomnieniami Ludwika Ligary opisującymi trudy identyfikacji ofiar w Lesie Warzyckim.

Koniec roku to czas refleksji – analizujemy, podsumowujemy, wyciągamy wnioski i snujemy plany. Społeczny Instytut Dokumentowania Zbrodni w Lesie  Warzyckim podsumowuje 9 miesięcy swojej działalności.  Publikujemy wiersz Rafała Gacka „Kapsuła czasu” i zachęcamy do obejrzenia krótkiego filmu: „Miejsce Mordów Warzyce” Lolo Poza Szlakiem.

W szeregach Armii Krajowej aktywnymi towarzyszkami broni były kobiety. Nie strzelały do wroga, nie wysadzały pociągów, nie walczyły na barykadach – robiły wiele innych, niebezpiecznych rzeczy, a odwagą niczym nie ustępowały mężczyznom.

Prezentujemy V część wspomnień Jana Betleja „Rafałka”, żołnierza Armii Krajowej, koncentrującą się na dramatycznych wydarzeniach lata 1944 roku. Autor opisuje gorączkowe przygotowania swojego plutonu do akcji „Burza”, w tym wydawanie broni, próby koncentracji oraz przemarsz oddziału do lasów. Wspomnienia stanowią poruszające świadectwo niemieckiego terroru (aresztowania, egzekucja żołnierza AK Gałuszki) oraz […]

Zapraszamy na czwartą część wspomnień Jana Betleja „Rafałka”, która opisuje kulisy operacji odbioru zrzutów broni alianckiej w Wielką Sobotę i Niedzielę Wielkanocną 1944 roku w Warzycach, w warunkach podwyższonego zagrożenia ze strony wojsk niemieckich stacjonujących w pobliżu pola zrzutowego.

Napis na grobie żołnierza na jednym z jasielskich cmentarzy głosi: „Teraz wy czuwajcie, bo my już ustali…” Proste zdanie, a jakże wymowna i głęboka treść, która zobowiązuje do zachowania pamięci o tych, którzy poświęcili życie dla naszej wolności.

„Pisząc tę książkę (…) starałem się odtworzyć prawdę tamtych czasów, nie tylko od strony faktów, lecz także ludzi, ich postaw, działalności, nastrojów, nadziei i konfliktów. (…) Na pewno wiele spraw pominąłem lub też opisałem niedokładnie. Wina to zawodnej pamięci ludzkiej i braku archiwum, które przepadło, jak wiele innych dokumentów.

W okresie II wojny światowej, w Warzycach, prężnie działał ruch oporu. Jego członkowie prowadzili różnorodną działalność – pomoc potrzebującym, ukrywanie poszukiwanych przez gestapo, obserwację terenu, organizowanie zrzutów broni, wydawanie i kolportaż prasy podziemnej i ulotek, identyfikacje ofiar na warzyckim cmentarzu i wiele innych. W akcje zaangażowanych było wielu mieszkańców wioski.

Uroczyste obchody Święta Niepodległości w Warzycach to już tradycja. To tu, pod kopcem – symboliczną mogiłą przy starej ulicy rzeszowskiej, każdego roku gromadzą się przedstawiciele władz, strażacy, uczniowie, harcerze i zuchy, poczty sztandarowe, orkiestra i mieszkańcy Warzyc, by oddać cześć tym, którzy polegli za Ojczyznę.

Społeczny Instytut Dokumentowania Zbrodni Hitlerowskich w Lesie Warzyckim podejmuje działania, mające na celu zebranie, opracowanie i udostępnienie wspomnień dotyczących wydarzeń, jakie rozegrały się w lesie warzyckim podczas II wojny światowej.

Zapraszamy na uroczystości z okazji Święta Niepodległości w Warzycach.

W wielu wspomnieniach opublikowanych przez Społeczny Instytut Dokumentowania Zbrodni Hitlerowskich w Warzyckim Lesie pojawia się wątek wesela, którego uczestnicy zostali pozbawieni życia na Lasku. Prawdopodobnie był to odwet okupanta za zlikwidowanie na terenie wsi Białobrzegi dwóch niemieckich żołnierzy.

20. stycznia 1942 roku odbyło się w Wannsee spotkanie, w którym uczestniczyli wysokiej rangi niemieccy urzędnicy państwowi. Przewodniczył im Reinhard Heydrich, szef Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy. Tematem „narady” było omówienie „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej w niemieckiej strefie wpływów w Europie”, czyli fizycznej eksterminacji europejskich Żydów. Głównym koordynatorem i wykonawcą planu […]

„Warzycki – sosną pachnący las” – napisał w pierwszym wersie swojego wiersza regionalny poeta, Jan Wróbel. 17. października ten sam las wypełnił się zapachem farb i talentów młodych artystów ze szkół podstawowych z Niepli, Szebni i Warzyc.

Wspomnienia tych, którzy doświadczyli tragicznych wydarzeń związanych z wojną, są najlepszą i najprawdziwszą lekcją historii. Zapisały się one na stałe w pamięci, pomimo upływu czasu. Są łącznikiem między przeszłością i przyszłością, ciągle budzą emocje. Ci, którzy przywołują obrazy z tamtych czasów, przeżywają je na nowo. Wszechobecna śmierć, rozpacz, ból, głód […]

II wojna światowa to najtragiczniejsze doświadczenie narodu polskiego. Ilość cmentarzy rozsianych po całym kraju świadczy najdobitniej o ogromie nieszczęścia, z jakim przyszło się zmierzyć historii. Wszechobecna przemoc, masowe mordy, obdarcie z ludzkich praw, całkowity upadek moralności, załamanie systemu wartości – to świat, w którym trzeba było nauczyć się egzystować.

W nawiązaniu do wspomnień Pani Władysławy Tymińskiej publikujemy historię Jej ojca, Jana Pawlika z Bierówki, spisaną przez wnuka i prawnuczkę. Dziękujemy Panu Lucjanowi Wiśniowskiemu i Pani Marlenie Wiśniowskiej za udostępnione Instytutowi materiały. To najlepszy przykład jak przekazywane są z pokolenia na pokolenia rodzinne historie.

Społeczny Instytut Dokumentowania Zbrodni Hitlerowskich w Lesie Warzyckim podejmuje działania mające na celu pozyskanie materiałów na temat wydarzeń, które rozegrały się w naszym regionie w czasie II wojny światowej, ze szczególnym uwzględnieniem wspomnień związanych z miejscem masowych mordów w warzyckim lesie.

Cmentarz ofiar terroru hitlerowskiego w Warzyckim Lesie tradycyjnie był miejscem uroczystości upamiętniających ofiary II Wojny Światowej. Zapraszamy na fotorelację z uroczystości:

Cmentarz w warzyckim lesie do dzisiaj budzi grozę. Patrzymy z przerażeniem na mogiły, wspominamy ofiary i modlimy się w skrytości ducha, by nigdy więcej takie wydarzenia nie miały miejsca. Pięć tysięcy ludzi straciło tu życie – tak mówi większość dostępnych źródeł. To tak jakby w jednej chwili z powierzchni ziemi […]

Z posiadanych informacji wynika, że las warzycki jest miejscem straceń około 5 tysięcy ofiar, głównie mieszkańców powiatu: jasielskiego, krośnieńskiego, brzozowskiego i gorlickiego.Liczba ta robi wrażenie, ale nie ma twarzy. A przecież te tysiące ludzkich istnień, które tu znalazły swój kres, to ukochane matki i troskliwi ojcowie, to pełne marzeń córki […]

“W latach 1941 – 1943 rozpoczęła się najgorsza masakra ludzi różnej narodowości na pobliskim cmentarzu w lesie warzyckim. Przeważnie wcześnie rano, latem było słychać miarowe strzały…” Zapraszamy na wspomnienia Pani Zofii Łąckiej

25. lutego 1943 roku, 23 pensjonariuszy Iwonickiego Domu Opieki Zakonu Bonifratrów zostało aresztowanych przez Niemców, wywiezionych do lasu w Warzycach i tam zamordowanych w ramach akcji T4, polegającej na eksterminacji osób niepełnosprawnych. Taką informację możemy znaleźć w dostępnych środkach masowego przekazu. Przyjrzyjmy się szczegółom…

Moja „Mała Ojczyzna” – Warzyce – to miejsce, do którego zostaliśmy przypisani, z którego wyrastają nasze korzenie. Tu się wychowaliśmy, tu jest nasza rodzina, bliscy, przyjaciele; tu każdy z nas chce wracać…

25 lipca na Cmentarzu w Lesie Warzyckim odbyło się spotkanie robocze poświęcone poprawie oznaczenia tego miejsca pamięci. Ustalono lokalizację nowych tablic kierujących na cmentarz oraz tablicy informacyjnej mającej przybliżyć historię tego tragicznego miejsca. Spotkanie to jest owocem współpracy Gminy Jasło, Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju i Promocji Wsi Warzyce oraz Instytutu […]

“Kiedy wybuchła wojna, miałem dziewięć lat. Pamiętam, że to był piątek. Jeden z niemieckich samolotów przeleciał bardzo nisko nad naszym domem i skierował się w stronę Zimnej Wody. Kiedy nadlatywał, miało się wrażenie, że zahaczy o komin domu, ale tak się nie stało…” Zapraszamy na wspomnienia Pana Józefa Hapa.

Agata Ochałek-Skałba – z zawodu nauczycielka w Publicznej Szkole Podstawowej w Bieździedzy, z zamiłowania – pasjonatka literatury, teatru, historii regionu, fotografii, podróży, tenisa ziemnego; Radna Rady Miejskiej w Kołaczycach. Pani Agata o powołaniu do życia Społecznego Instytutu Dokumentowania Zbrodni Hitlerowskich w Warzyckim Lesie, dowiedziała się z mediów. Skontaktowała się z […]

Od roku 2001 do 2009 Stowarzyszenie Przyjaciół Wsi Warzyce wydawało dwumiesięcznik „Cebulka”. Było to pismo regionalne, w którym publikowano ważne wiadomości dotyczące życia naszej wioski. Obok tematów bieżących, pojawiały się w gazetce wspomnienia. Zagadnienia zwiazane z wojną i okupacją był przez redakcję poruszane wielokrotnie. Dzięki temu możemy przywołać wspomnienia ludzi, […]

Głównym celem Społecznego Instytutu Dokumentowania Zbrodni Hitlerowskich w Warzyckim Lesie jest zbieranie i publikowanie wspomnień związanych z II wojną światową. Szczególnie cenne są dokumenty, ludzkie historie i wydarzenia, które rozegrały się w lesie warzyckim. Pragniemy również promować twórców regionalnych, dla których cmentarz ofiar terroru hitlerowskiego w warzyckim lesie stał się […]

W ostatnim czasie członkowie Społecznego Instytutu Dokumentowania Zbrodni Hitlerowskich w Lesie Warzyckim, zabiegali o wsparcie finansowe w ramach projektu „Podkarpackie Inicjatywy Lokalne”. Chcieliśmy zakupić wolnostojące ścianki wystawowe w rozmiarze B2, by zaprezentować pozyskiwane wspomnienia, dokumenty i zdjęcia uczestnikom uroczystości patriotycznych na cmentarzu ofiar terroru hitlerowskiego w warzyckim lesie, w pierwszą […]

16 czerwca 2025 r. w siedzibie Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie zostało podpisane porozumienie dotyczące wspólnych działania na rzecz zachowania pamięci o ofiarach niemieckiego terroru w czasie II wojny światowej dokonanego w lesie warzyckim oraz edukowanie przyszłych pokoleń o okrucieństwach tamtych czasów.

„Nie ma w Polsce ani jednej wsi, ani jednego miasteczka bez żałoby po latach hitlerowskich rządów. Nie ma ani jednej gminy, gdzie nie byłyby przeprowadzane krwawe egzekucje, w których jakże często ofiarami zbrodniczych strzałów padały kobiety, dzieci, starcy. (…)

Holocaust to ludobójstwo około 6 milionów europejskich Żydów, dokonane przez władze III Rzeszy oraz jej sojuszników w okresie II wojny światowej. To zaplanowany, systematycznie realizowany proces likwidacji całego narodu, przy użyciu metod przemysłowych, które nigdy wcześniej ani później nie były zastosowane na taką skalę. Dokładna liczba ofiar holocaustu nie jest […]

Pani Jadwiga Wędrychowicz z Biecza, o powołaniu do życia Społecznego Instytutu Dokumentowania Zbrodni Hitlerowskich w Warzyckim Lesie, dowiedziała się z mediów. Skontaktowała się z nami i przekazała interesujący materiał dotyczący jej pradziadka, Józefa Pruchniewicza. Według informacji posiadanych przez rodzinę, został on rozstrzelany w lesie warzyckim. Prezentujemy list do Instytutu Pamięci […]

Las Warzycki, miejsce naznaczone zbrodniami hitlerowskimi, stał się inspiracją dla przejmującej twórczości artystów. Prezentujemy Państwu poruszającą pracę plastyczną Emilii Juszczak oraz pełen bólu wiersz Jana Wróbla. Ich dzieła stanowią mocne świadectwo pamięci o ofiarach i przypominają o tragicznej historii tego miejsca.

Zapraszamy do zapoznania się z kolejną publikacją Społecznego Instytutu Dokumentowania Zbrodni Hitlerowskich w Lesie Warzyckim. Przed Państwem wspomnienia Pana Jana Wróbla regionalnego artysty, rzeźbiarza i poety.

Oddajemy w Państwa ręce drugą publikację Społecznego Instytutu Dokumentowania Zbrodni Hitlerowskich w Lesie Warzyckim, w której przedstawiamy wspomnienia pani Bronisławy Zając. Jej wspomnienia stanowią bezcenny zapis osobistych doświadczeń, lęków i nadziei, które towarzyszyły mieszkańcom Jasielszczyzny w jednym z najtragiczniejszych okresów w historii.

Okres okupacji hitlerowskiej to mroczny czas, z którego wyłaniają się wspomnienia, które stanowią bezcenne świadectwo tamtych tragicznych lat. Chcemy zaprezentować jedno z takich wspomnień, które udało nam się ocalić. Wspomnienia Pani Stanisławy Urban z  końca 1944 r. dotyczące tragicznych wydarzeń związanych z wysiedleniem.

Społeczny Instytut Dokumentowania Zbrodni Hitlerowskich w Lesie Warzyckim rozpoczyna swoją działalność od opublikowania fragmentu Rejestru miejsc i faktów zbrodni popełnionych przez okupanta hitlerowskiego na ziemiach polskich w latach 1939-1945. Dokument został opracowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości, a dokładnie przez Główną Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce. Na stronach 148-161 zamieszczono informacje […]

Pragniemy poinformować, że Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju i Promocji Wsi Warzyce, w porozumieniu z Gminą Jasło, powołało Społeczny Instytut Dokumentowania Zbrodni Hitlerowskich w Lesie Warzyckim. Jego przewodniczącą została Pani Lidia Witkowska.